MZ2

Stale, staliwa, żeliwa – rodzaje, znakowanie, zastosowanie, dobór

3 dni, 21 godz. Czas trwania

Tryb szkolenia

Szkolenie otwarte

Stopień kursu

MZ2

Wymagania wstępne

- Mile widziana ogólna znajomość fizyki, chemii, procesów technologicznych

Cel kursu

Cel kursu:

Posiada wiedzę o stopach żelaza (stalach, staliwach, żeliwach)
Potrafi je rozróżniać, wie czym się różnią między sobą i gdzie znajdują zastosowanie
Potrafi mierzyć i badać ich podstawowe własności mechaniczne
Potrafi racjonalnie i rozsądnie dobierać materiały w zależności od warunków pracy i otaczającego je środowiska
Wie, jak wygląda struktura wewnętrzna podstawowych stopów żelaza i potrafi rozróżniać składniki strukturalne

Grupa docelowa:

Szkolenie kierowane jest do osób, które chcą nabyć bądź pogłębić wiedzę dotyczącą stopów żelaza (stali, staliw, żeliw), do osób pracujących w sekcjach utrzymania ruchu, pracowników działu jakości, kontrolerów produkcji, kadry inżynierskiej, do osób zajmujących się selekcją i doborem stali i zajmujących się zakupami

Program kursu

Dzień 1	Wstęp teoretyczny budowa materii budowa atomu układ okresowy pierwiastków Materiały naturalne materiały inżynierskie Dlaczego nie stosujemy czystego żelaza? Stopy metali żelaznych (stale, staliwa, żeliwa) – różnice Struktura i własności oddziaływania między atomami sieci krystalograficzne podstawowe układy, szczególnie te występujące w metalach: A1, A2 i A3 – ich wpływ na własności mechaniczne (wytrzymałościowe lub plastyczne) Odmiany alotropowe żelaza (różna budowa krystalograficzna) ich wpływ na własności mechaniczne (wytrzymałościowe i plastyczne - podatność do obróbki plastycznej) wpływ na własności technologiczne Obróbka plastyczna metali i stopów mechanizmy odkształcenia plastycznego: poślizg lub bliźniakowanie wady budowy krystalograficznej: punktowe, liniowe, powierzchniowe wpływ gęstości wad budowy na własności wytrzymałościowe i na umocnienie metali i ich stopów obróbka plastyczna na zimno stopień gniotu i wyżarzanie międzyoperacyjne (rekrystalizujące) Obróbka plastyczna na gorąco – gdzie, kiedy i po co ją stosujemy? Metalurgia. Podział i klasyfikacja stopów Fe: stale, staliwa, żeliwa Co to jest stal? Sposoby otrzymywania (wytapiania stali) stopowanie i rafinacja pozapiecowa sposoby jej odlewania (COS – ciągłe odlewanie stali, odlewanie z góry, odlewanie syfonowe – z dołu) Dendryty. Jak się ich pozbyć? Próby naprawy likwacji we wlewkach obróbka plastyczna na gorąco: walcowanie, ciągnienie, kucie (swobodne, matrycowe, na prasach hydraulicznych, młotach lub kowarkach) stopień przerobu i jego wpływ na jednorodność struktury a przez to na jednorodność własności Własności mechaniczne i technologiczne stopów żelaza oraz metody ich wyznaczania: Statyczna próba rozciągania i ilość informacji, które można z niej pozyskać własności mechaniczne (prawo Hoock’a, granica proporcjonalności, granica sprężystości, górna i dolna granica plastyczności lub umowna granica plastyczności, granica wytrzymałości, naprężenie zrywające) własności plastyczne (wydłużenie, przewężenie) Twardość, mikrotwardość która metoda, rozmiar kulki przy Brinell’u – dobór siły prasującej w zależności od rodzaju badanego materiału i wielkości kuki Rockwell Vickers pomiary dynamiczne: młotek Poldiego Udarność. Czym i jak ją badać? Wpływ składu chemicznego (ilości węgla), temperatury, stanu obróbki (struktury) na temperaturę przejścia w stan kruchy Wpływ użytych pierwiastków stopowych na temperaturę przejścia w stan kruchy Wpływ temperatury (otoczenia, obniżonej, podwyższonej) na własności stopów żelaza i na własności technologiczne stali Wykres równowagi faz żelazo-węgiel: [Image of the iron-carbon phase diagram] Wykres $Fe-Fe_3C$ jego podział na stale, staliwa, żeliwa Stale węglowe i ich charakterystyka (skład fazowy) stale nisko-, średnio- i wysokowęglowe Analiza składu fazowego stali staliw i żeliw w oparciu o wykres jak i zdjęcia metalograficzne Wpływ budowy fazowej na własności tych grup materiałów (stale do obróbki plastycznej na zimno lub na gorąco) odporność korozyjna (ilość faz i ich wpływ na korozję elektrochemiczną) Co poprawiają, co psują pierwiastki stopowe? Dlaczego je stosujemy? Jak zmieniają punkty charakterystyczne (temperatury, stężenia C) na wykresie Fe-C rozszerzenie lub zawężenie pól występujących na wykresie (pierwiastki ferrytotwórcze, pierwiastki austenitotwórcze) Pierwiastki zmieniające potencjał Fladego – Cr i niebezpieczeństwo występowania korozji międzykrystalicznej Pierwiastki poprawiające żaroodporność, żarowytrzymałość i sprężystość Stale. Podział i klasyfikacja stali ze względu na różne kryteria ze względu na sposób ich otrzymywania (wytapiania) ze względu na sposób odtlenienia (uspokojone, półuspokojone, nieuspokojone) ze względu na użyte pierwiastki stopowe lub ich ilość (stale niestopowe, stale nisko-, średnio-, wysokostopowe) ze względu na ilość węgla (stale nisko-, średnio- lub wysoko węglowe) ze względu na własności i ich przeznaczenie (stale konstrukcyjne, stale narzędziowe, stale o szczególnych własnościach) ze względu na jakość ze względu na rodzaj produktów ze względu na postać ze względu na stan kwalifikacyjny znakowanie stali według norm europejskich numery stali, inne systemy oznaczania stali bazy materiałowe, zamienniki i ich oznaczenia w innych krajach
Dzień 2	Stale niestopowe stale nisko, średnio, wysokowęglowe struktury stali węglowych wpływ domieszek, zanieczyszczeń i wtrąceń niemetalicznych Stale niestopowe konstrukcyjne stale maszynowe stale na urządzenia ciśnieniowe stale niestopowe spawalne drobnoziarniste stale niestopowe do ulepszania cieplnego stale niestopowe do nawęglania lub azotowania stale niestopowe automatowe stale niestopowe o określonym przeznaczeniu stale niestopowe niskowęglowe do obróbki plastycznej na zimno stale niestopowe do cynkowania i powlekania innymi metalami stale niestopowe do powlekania powłokami niemetalowymi stale niestopowe narzędziowe Stale stopowe stale mikrostopowe o podwyższonej granicy plastyczności stale stopowe o podwyższonej granicy plastyczności do obróbki plastycznej na zimno stale niskostopowe konstrukcyjne i na urządzenia ciśnieniowe stale spawalne z mikrododatkami stale spawalne drobnoziarniste stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości ulepszane cieplnie lub utwardzane wydzieleniowo stale maszynowe z mikrododatkami stale konstrukcyjne trudnordzewiejące stale stopowe konstrukcyjne i maszynowe do ulepszania cieplnego stale stopowe sprężynowe stale stopowe maszynowe do nawęglania stale stopowe do azotowania stale stopowe na elementy łożysk tocznych Stale stopowe narzędziowe stale szybkotnące stale szybkotnące spiekane węglikostale węgliki spiekane stale narzędziowe stopowe do pracy na gorąco stale narzędziowe stopowe do pracy na zimno Stale i stopy żelaza o szczególnych własnościach stale stopowe do pracy w podwyższonej temperaturze stale żaroodporne i żarowytrzymałe stale zaworowe stale i stopy oporowe nadstopy i stopy wysokożarowytrzymałe Korozja – podstawy. Szereg elektrochemiczny pierwiastków (przypomnienie) Korozja chemiczna czy elektrochemiczna – która częściej i dlaczego Ilość faz wewnątrz struktury i ich wpływ na odporność korozyjną klasyfikacja zjawisk korozyjnych mechanizmy korozji rodzaje środowisk korozyjnych rodzaje zniszczeń korozyjnych (korozja równomierna i jej szybkość, wżerowa, selektywna, naprężeniowa, zmęczeniowa, międzykrystaliczna) Stale odporne na korozję Stale ferrytyczne wysokochromowe odporne na korozję stale martenzytyczne wysokochromowe odporne na korozję stale umacniane wydzieleniowo odporne na korozję stale austenityczne chromowo-niklowe odporne na korozję stale austenityczne chromowo-niklowo-manganowe odporne na korozję stale ferrytyczno-austenityczne odporne na korozję stale chromowo-niklowe odporne na korozję na wszczepy chirurgiczne
Dzień 3	Stale do pracy w obniżonej temperaturze Stale odporne na ścieranie Stale o szczególnych własnościach magnetycznych Wysokowytrzymałe niskowęglowe stale utwardzane wydzieleniowo typu „maraging” Odlewnicze stopy żelaza Staliwa: Staliwa niestopowe staliwa stopowe staliwa stopowe narzędziowe staliwa stopowe żaroodporne i żarowytrzymałe staliwa stopowe odporne na korozję Żeliwa: Żeliwa niestopowe żeliwo szare żeliwo modyfikowane żeliwo sferoidalne żeliwo sferoidalne hartowane z przemianą izotermiczną żeliwo białe żeliwo połowiczne żeliwo ciągliwe żeliwa stopowe żeliwa stopowe o podwyższonej odporności na ścieranie żeliwa stopowe żaroodporne i żarowytrzymałe żeliwa stopowe do pracy w niskiej temperaturze żeliwa stopowe o szczególnych własnościach fizycznych

TAK Online

Szkolenie otwarte Tryb szkolenia

TAK Certyfikat

Gliwice,
Siedziba EMT-Systems Miejsce szkolenia Zobacz mapę

3200 zł(netto) +23% VAT

Zapytaj o szkolenie

Płatność kartą

Online

W ratach 0%

Najbliższe terminy kursu

23-25 listopada

Tygodniowy

Zgłoś udział

Nie znalazłeś terminu? Oferujemy szkolenia zamknięte,
z indywidualnym terminem,
kosztem, miejscem i programem. Zapytaj o kurs

Cele kursu

Po ukończeniu szkolenia uczestnik:

Posiada wiedzę o stopach żelaza (stalach, staliwach, żeliwach)
Potrafi je rozróżniać, wie czym się różnią między sobą i gdzie znajdują zastosowanie
Potrafi mierzyć i badać ich podstawowe własności mechaniczne
Potrafi racjonalnie i rozsądnie dobierać materiały w zależności od warunków pracy i otaczającego je środowiska
Wie, jak wygląda struktura wewnętrzna podstawowych stopów żelaza i potrafi rozróżniać składniki strukturalne

Szkolenie kierowane jest do osób, które chcą nabyć bądź pogłębić wiedzę dotyczącą stopów żelaza (stali, staliw, żeliw), do osób pracujących w sekcjach utrzymania ruchu, pracowników działu jakości, kontrolerów produkcji, kadry inżynierskiej, do osób zajmujących się selekcją i doborem stali i zajmujących się zakupami

Sprawdź termin kursu

Rok 2026

Listopada

23-25 listopada

Lipiec 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
		1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29	30	31

Sierpień 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
					1	2
3	4	5	6	7	8	9
10	11	12	13	14	15	16
17	18	19	20	21	22	23
24	25	26	27	28	29	30
31

Wrzesień 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30

Październik 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
			1	2	3	4
5	6	7	8	9	10	11
12	13	14	15	16	17	18
19	20	21	22	23	24	25
26	27	28	29	30	31

Listopad 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
						1
2	3	4	5	6	7	8
9	10	11	12	13	14	15
16	17	18	19	20	21	22
23 Stale, staliwa, żeliwa – rodzaje, znakowanie, zastosowanie, dobór 23 – 25 listopada 2026 Zgłoś udział	24 Stale, staliwa, żeliwa – rodzaje, znakowanie, zastosowanie, dobór 23 – 25 listopada 2026 Zgłoś udział	25 Stale, staliwa, żeliwa – rodzaje, znakowanie, zastosowanie, dobór 23 – 25 listopada 2026 Zgłoś udział	26	27	28	29
30

Grudzień 2026

Pn	Wt	Śr	Cz	Pt	So	Nd
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31

Godziny szkolenia

Dzień 19:00 – 17:00

Dzień 28:00 – 16:00

Dzień 38:00 – 13:00

Wymagania

- Mile widziana ogólna znajomość fizyki, chemii, procesów technologicznych

Program szkolenia

1. Wstęp teoretyczny

budowa materii
budowa atomu
układ okresowy pierwiastków
Materiały naturalne
materiały inżynierskie
Dlaczego nie stosujemy czystego żelaza?
Stopy metali żelaznych (stale, staliwa, żeliwa) – różnice

2. Struktura i własności

oddziaływania między atomami
sieci krystalograficzne
podstawowe układy, szczególnie te występujące w metalach: A1, A2 i A3 – ich wpływ na własności mechaniczne (wytrzymałościowe lub plastyczne)
Odmiany alotropowe żelaza (różna budowa krystalograficzna)
ich wpływ na własności mechaniczne (wytrzymałościowe i plastyczne - podatność do obróbki plastycznej)
wpływ na własności technologiczne

3. Obróbka plastyczna metali i stopów

mechanizmy odkształcenia plastycznego: poślizg lub bliźniakowanie
wady budowy krystalograficznej: punktowe, liniowe, powierzchniowe
wpływ gęstości wad budowy na własności wytrzymałościowe i na umocnienie metali i ich stopów
obróbka plastyczna na zimno
stopień gniotu i wyżarzanie międzyoperacyjne (rekrystalizujące)
Obróbka plastyczna na gorąco – gdzie, kiedy i po co ją stosujemy?

4. Metalurgia.

Podział i klasyfikacja stopów Fe: stale, staliwa, żeliwa
Co to jest stal?
Sposoby otrzymywania (wytapiania stali)
stopowanie i rafinacja pozapiecowa
sposoby jej odlewania (COS – ciągłe odlewanie stali, odlewanie z góry, odlewanie syfonowe – z dołu)
Dendryty. Jak się ich pozbyć?
Próby naprawy likwacji we wlewkach
obróbka plastyczna na gorąco: walcowanie, ciągnienie, kucie (swobodne, matrycowe, na prasach hydraulicznych, młotach lub kowarkach)
stopień przerobu i jego wpływ na jednorodność struktury a przez to na jednorodność własności

5. Własności mechaniczne i technologiczne stopów żelaza oraz metody ich wyznaczania:

Statyczna próba rozciągania i ilość informacji, które można z niej pozyskać
własności mechaniczne (prawo Hoock’a, granica proporcjonalności, granica sprężystości, górna i dolna granica plastyczności lub umowna granica plastyczności, granica wytrzymałości, naprężenie zrywające)
własności plastyczne (wydłużenie, przewężenie)
Twardość, mikrotwardość
która metoda, rozmiar kulki przy Brinell’u – dobór siły prasującej w zależności od rodzaju badanego materiału i wielkości kuki
Rockwell
Vickers
pomiary dynamiczne: młotek Poldiego
Udarność. Czym i jak ją badać?
Wpływ składu chemicznego (ilości węgla), temperatury, stanu obróbki (struktury) na temperaturę przejścia w stan kruchy
Wpływ użytych pierwiastków stopowych na temperaturę przejścia w stan kruchy
Wpływ temperatury (otoczenia, obniżonej, podwyższonej) na własności stopów żelaza i na własności technologiczne stali

6. Wykres równowagi faz żelazo-węgiel:

Wykres $Fe-Fe_3C$
jego podział na stale, staliwa, żeliwa
Stale węglowe i ich charakterystyka (skład fazowy)
stale nisko-, średnio- i wysokowęglowe
Analiza składu fazowego stali staliw i żeliw w oparciu o wykres jak i zdjęcia metalograficzne
Wpływ budowy fazowej na własności tych grup materiałów (stale do obróbki plastycznej na zimno lub na gorąco)
odporność korozyjna (ilość faz i ich wpływ na korozję elektrochemiczną)
Co poprawiają, co psują pierwiastki stopowe?
Dlaczego je stosujemy?
Jak zmieniają punkty charakterystyczne (temperatury, stężenia C) na wykresie Fe-C
rozszerzenie lub zawężenie pól występujących na wykresie (pierwiastki ferrytotwórcze, pierwiastki austenitotwórcze)
Pierwiastki zmieniające potencjał Fladego – Cr i niebezpieczeństwo występowania korozji międzykrystalicznej
Pierwiastki poprawiające żaroodporność, żarowytrzymałość i sprężystość

7. Stale.

Podział i klasyfikacja stali ze względu na różne kryteria
ze względu na sposób ich otrzymywania (wytapiania)
ze względu na sposób odtlenienia (uspokojone, półuspokojone, nieuspokojone)
ze względu na użyte pierwiastki stopowe lub ich ilość (stale niestopowe, stale nisko-, średnio-, wysokostopowe)
ze względu na ilość węgla (stale nisko-, średnio- lub wysoko węglowe)
ze względu na własności i ich przeznaczenie (stale konstrukcyjne, stale narzędziowe, stale o szczególnych własnościach)
ze względu na jakość
ze względu na rodzaj produktów
ze względu na postać
ze względu na stan kwalifikacyjny
znakowanie stali według norm europejskich
numery stali, inne systemy oznaczania stali
bazy materiałowe, zamienniki i ich oznaczenia w innych krajach

1. Stale niestopowe

stale nisko, średnio, wysokowęglowe
struktury stali węglowych
wpływ domieszek, zanieczyszczeń i wtrąceń niemetalicznych
Stale niestopowe konstrukcyjne
stale maszynowe
stale na urządzenia ciśnieniowe
stale niestopowe spawalne drobnoziarniste
stale niestopowe do ulepszania cieplnego
stale niestopowe do nawęglania lub azotowania
stale niestopowe automatowe
stale niestopowe o określonym przeznaczeniu
stale niestopowe niskowęglowe do obróbki plastycznej na zimno
stale niestopowe do cynkowania i powlekania innymi metalami
stale niestopowe do powlekania powłokami niemetalowymi
stale niestopowe narzędziowe

2. Stale stopowe

stale mikrostopowe o podwyższonej granicy plastyczności
stale stopowe o podwyższonej granicy plastyczności do obróbki plastycznej na zimno
stale niskostopowe konstrukcyjne i na urządzenia ciśnieniowe
stale spawalne z mikrododatkami
stale spawalne drobnoziarniste
stale spawalne o podwyższonej wytrzymałości ulepszane cieplnie lub utwardzane wydzieleniowo
stale maszynowe z mikrododatkami
stale konstrukcyjne trudnordzewiejące
stale stopowe konstrukcyjne i maszynowe do ulepszania cieplnego
stale stopowe sprężynowe
stale stopowe maszynowe do nawęglania
stale stopowe do azotowania
stale stopowe na elementy łożysk tocznych

3. Stale stopowe narzędziowe

stale szybkotnące
stale szybkotnące spiekane
węglikostale
węgliki spiekane
stale narzędziowe stopowe do pracy na gorąco
stale narzędziowe stopowe do pracy na zimno

4. Stale i stopy żelaza o szczególnych własnościach

stale stopowe do pracy w podwyższonej temperaturze
stale żaroodporne i żarowytrzymałe
stale zaworowe
stale i stopy oporowe
nadstopy i stopy wysokożarowytrzymałe

5. Korozja – podstawy.

Szereg elektrochemiczny pierwiastków (przypomnienie)
Korozja chemiczna czy elektrochemiczna – która częściej i dlaczego
Ilość faz wewnątrz struktury i ich wpływ na odporność korozyjną
klasyfikacja zjawisk korozyjnych
mechanizmy korozji
rodzaje środowisk korozyjnych
rodzaje zniszczeń korozyjnych (korozja równomierna i jej szybkość, wżerowa, selektywna, naprężeniowa, zmęczeniowa, międzykrystaliczna)

6. Stale odporne na korozję

Stale ferrytyczne wysokochromowe odporne na korozję
stale martenzytyczne wysokochromowe odporne na korozję
stale umacniane wydzieleniowo odporne na korozję
stale austenityczne chromowo-niklowe odporne na korozję
stale austenityczne chromowo-niklowo-manganowe odporne na korozję
stale ferrytyczno-austenityczne odporne na korozję
stale chromowo-niklowe odporne na korozję na wszczepy chirurgiczne

1. Stale do pracy w obniżonej temperaturze

2. Stale odporne na ścieranie

3. Stale o szczególnych własnościach magnetycznych

4. Wysokowytrzymałe niskowęglowe stale utwardzane wydzieleniowo typu „maraging”

5. Odlewnicze stopy żelaza

Staliwa:
Staliwa niestopowe
staliwa stopowe
staliwa stopowe narzędziowe
staliwa stopowe żaroodporne i żarowytrzymałe
staliwa stopowe odporne na korozję
Żeliwa:
Żeliwa niestopowe
żeliwo szare
żeliwo modyfikowane
żeliwo sferoidalne
żeliwo sferoidalne hartowane z przemianą izotermiczną
żeliwo białe
żeliwo połowiczne
żeliwo ciągliwe
żeliwa stopowe
żeliwa stopowe o podwyższonej odporności na ścieranie
żeliwa stopowe żaroodporne i żarowytrzymałe
żeliwa stopowe do pracy w niskiej temperaturze
żeliwa stopowe o szczególnych własnościach fizycznych

Dla kogo szkolenie?

Osoby pracujące w sekcjach utrzymania ruchu

Pracownicy działu kontroli jakości

Kontrolerzy produkcji

Kadra inżynieryjska

Osoby zajmujące się selekcją i doborem stali i zajmujących się zakupami

Zainteresowani chcący nabyć bądź pogłębić wiedzę dotyczącą stopów żelaza (stali, staliw, żeliw)

Certyfikat

Po zakończeniu szkolenia, każdy z Uczestników otrzymuje dwujęzyczny, imienny certyfikat opisowo potwierdzający nabyte umiejętności zgodnie z wdrożonym w EMT-SYSTEMS Sp. z o.o. systemem zarządzania jakością PN-EN ISO 9001:2015, nadzorowanym i certyfikowanym przez TUV Nord Polska.

Nasi eksperci

Trener z ponad 30 letnim doświadczeniem jako wykładowca, między innymi materiałoznawstwa w Katedrze Materiałów Inżynierskich i Biomedycznych Wydziału Mechanicznego Technologicznego Politechniki Śląskiej Ponad 10 letnie doświadczenie jako trener w EMT Systems Centrum Szkoleń Inżynierskich

Dowiedz się więcej